Wat je doet als iemand je dwingt je telefoon te ontgrendelen

Gedwongen worden je telefoon te ontgrendelen is beangstigend, of het nu een partner is die ‘even wil kijken’, een vreemde op straat of iemand die je telefoon afpakt en niet teruggeeft. Deze gids gaat erover hoe je dat moment veilig doorkomt en je zo voorbereidt dat er minder op het spel staat als het gebeurt.

Het is algemene informatie, geen juridisch of professioneel advies.

Eerst: je veiligheid gaat voor je gegevens

Kan weigeren je in gevaar brengen, ontgrendel dan de telefoon. Dat is geen falen. Bestanden kun je vooraf beschermen, en de meeste bescherming in deze gids werkt alleen als je je vóór het moment voorbereidt. Op het moment zelf is het belangrijkste dat je er veilig uitkomt.

Ben je direct in gevaar, bel dan 112 of het alarmnummer van het land waar je bent.

Drie veelvoorkomende situaties

Een controlerende of gewelddadige partner

Een partner die eist je telefoon te zien, je berichten controleert of boos wordt als je privacy wilt, vertoont mogelijk controlerend gedrag, zeker als het steeds weer gebeurt. Je bestanden beschermen kan helpen, maar lost het onderliggende probleem niet op.

• Praat met iemand. Hulpverlening bij huiselijk geweld kan vertrouwelijk helpen, ook bij het plannen van hoe je veilig blijft. Zoek hulp in je eigen land, bij voorkeur vanaf een toestel dat de ander niet kan controleren.
• Kijk wie toegang heeft. Op iOS 16 en later laat Instellingen › Privacy en beveiliging › Veiligheidscontrole zien met wie je je locatie, foto's en accounts deelt. Na een relatiebreuk loopt het stap voor stap door.
• Denk aan plotselinge veranderingen. Is een partner gewend alles te zien, dan kan een telefoon die opeens anders oogt vragen oproepen. Verander dingen in een tempo dat veilig voelt.
• Bewaar bewijs veilig. Leg je intimidatie vast, bewaar dan een tweede kopie op een plek waar de ander niet bij kan. Bewijs van intimidatie bewaren legt uit hoe. Let op: een dwangpatroon zou elke kluis behalve de lokkluis verwijderen, ook een kluis met bewijs, dus maak daar apart een back-up van.

Beroving of bedreiging

Een dief wil meestal de telefoon, geld of accounts, en wil ze snel. Geef wat er gevraagd wordt als dat je veilig houdt. Daarna:

• Gebruik Zoek mijn vanaf een ander apparaat om de telefoon als verloren te markeren en wis hem zo nodig op afstand.
• Wijzig het wachtwoord van je Apple Account en van belangrijke accounts, te beginnen met e-mail en bankieren.
• Neem contact op met je bank en provider, en doe aangifte bij de politie.

Snuffelen door een vriend, familielid of collega

Niet elke eis is gevaarlijk. Soms is het gewoon iemand die grenzen niet respecteert. Een rustig ‘Dat is privé’ is vaak genoeg. Wil je één foto laten zien zonder de rest bloot te geven, dan kan Begeleide toegang het scherm aan één app vastzetten.

Bereid je voor voordat het gebeurt

Houd privébestanden uit je filmrol

De meest voorkomende blootstelling is geen hack, maar iemand die scrolt. Zet privéfoto's, video's en documenten in een versleutelde kluis, verwijder daarna de originelen en leeg Recent verwijderd. Een bestand dat niet in Foto's staat, vind je ook niet door in Foto's te scrollen.

Maak ontgrendelen zonder jou moeilijk

• Gebruik een sterke toegangscode van zes cijfers of meer, en deel die niet.
• Leer Face ID snel uit te schakelen. Houd op iPhone 8 en nieuwer de zijknop en een van de volumeknoppen ingedrukt tot het scherm voor uitschakelen/SOS verschijnt, en tik dan op Annuleer. Face ID en Touch ID blijven uit tot de toegangscode is ingevoerd. Afhankelijk van je instellingen kan herhaaldelijk op de zijknop drukken de hulpdiensten bellen, dus oefen het precieze gebaar vooraf.
• Velcrypt heeft bewust geen ontgrendeling met Face ID, dus niemand kan een kluis openen door de telefoon voor je gezicht te houden. Een patroon bestaat alleen in je geheugen. Patroon vs pincode vs Face ID legt de afweging uit.

Maak een lokkluis

Een lokkluis is een tweede kluis met onschuldige, geloofwaardige inhoud: bonnetjes, scans van je identiteitsbewijs, cadeau-ideeën. Eist iemand te zien wat er in de app staat, dan kun je de lokkluis openen. In Velcrypt opent elk patroon een eigen kluis en is er geen lijst van kluizen, dus niets op het scherm laat zien dat er nog een bestaat. Een tweede kluis vraagt om Premium.

Overweeg een dwangpatroon, zorgvuldig

Verwacht je later opnieuw onder druk te worden gezet, dan is een lokkluis alleen misschien niet genoeg. Het dwangpatroon van Velcrypt, onderdeel van Premium, gaat verder: teken je het op het vergrendelscherm, dan opent het je lokkluis en verwijdert het ongemerkt en definitief alle andere kluizen op de iPhone. Het ontgrendelen ziet er hetzelfde uit en duurt even lang als normaal, en de app laat nooit zien of er een dwangpatroon is ingesteld. In de app vind je het onder Instellingen → Noodpatroon.

Voordat je erop vertrouwt:

• Het is onomkeerbaar. Verwijderde kluizen zijn alleen terug te zetten uit een versleuteld back-upbestand dat je eerder hebt gemaakt (Instellingen → Back-up, gratis). Bewaar dat bestand op een plek waar de ander niet bij kan.
• Het beschermt bestanden, niet jou. Merkt iemand later dat bestanden die hij eerder zag weg zijn, dan kan hij slecht reageren. Gebruik het alleen als je inschat dat het veilig is.
• Het bereikt alleen Velcrypt. Kopieën in Foto's, iCloud of chats blijven waar ze zijn.

Een lokkluis en dwangpatroon instellen loopt de instelling door, inclusief de back-up.

Op het moment zelf

1. Blijf zo rustig als je kunt. Langzaam ademen helpt. Aarzeling en paniek trekken de aandacht.
2. Bepaal snel of weigeren veilig is. Is dat niet zo, werk dan mee.
3. Open je Velcrypt, open dan de kluis die je hiervoor hebt voorbereid, zonder te aarzelen. Vooraf oefenen maakt dit makkelijker.
4. Ga niet in discussie over wat er wel of niet op de telefoon staat. Je bent niemand een rondleiding verschuldigd, en discussiëren kan de boel laten escaleren.
5. Ga daarna veilig weg en neem zo nodig contact op met iemand die je vertrouwt.

Politie, grensambtenaren en andere wettelijke eisen

Alles hierboven gaat over persoonlijke veiligheid. Een wettige eis van politie, grensambtenaren of een rechter is iets anders. Wetten over gedwongen ontgrendelen verschillen per land, en gegevens verwijderen na een wettelijke eis kan zelf strafbaar zijn, bijvoorbeeld als vernietiging van bewijs of belemmering. Gebruik in die situatie geen dwangpatroon en verwijder ook op geen andere manier gegevens.

Blijf beleefd, vraag wat je verplicht bent te doen en vraag juridisch advies. Voor reizen, zie privacy op je telefoon bij de grens.

Wanneer je hulp zoekt

Neem contact op met hulpverlening, iemand die je vertrouwt of de hulpdiensten als:

• iemand steeds weer toegang tot je telefoon eist, of je straft voor privacy;
• je bang bent voor hoe iemand reageert als je nee zegt;
• je bent bedreigd, gevolgd of mishandeld.

Een kluis kan bestanden privé houden. Een situatie veilig maken kan hij niet in zijn eentje, en je verdient steun bij de rest.