Wat is een lokkluis, en hoe maak je hem geloofwaardig?

Stel je voor dat iemand je telefoon pakt, een kluisapp ziet en zegt: „Doe open.” Weigeren kan het erger maken, en zeggen dat „er niets in staat” maakt zelden een eind aan het gesprek. Een lokkluis geeft je een derde optie: iets echts openen wat gewoon niet het ding is dat je beschermt.

Wat een lokkluis is

Een lokkluis is een volledig werkende kluis, beschermd door een eigen geheim, die je vult met inhoud die gezien mag worden. Hij staat naast je echte kluis, en niets op het scherm vertelt de kijker naar welke van de twee hij kijkt.

Het idee is oud. Kluizen hebben al generaties „afleidingsvakken”, en versleutelingsprogramma's bieden al jaren verborgen volumes (zie plausibele ontkenning uitgelegd). Op telefoons is de bekendste vorm een lokpincode in een fotokluis-app.

Wat een lokkluis laat werken, is niet de techniek maar het verhaal. Een lokkluis slaagt als degene die ernaar kijkt concludeert: „O, is het dat maar,” en verdergaat.

Hoe lokkluizen werken in Velcrypt

De meeste apps behandelen de lokkluis als een speciale instelling: één echte pincode, één nep-pincode. Velcrypt kiest een eenvoudiger aanpak. Elk patroon is een eigen kluis:

• Er is nergens in de app een lijst van kluizen.
• Een patroon dat Velcrypt nooit heeft gezien, opent een nieuwe, lege kluis.
• Er is geen foutmelding voor een „verkeerd patroon”, en niets bewijst dat er andere kluizen bestaan.

Een lokkluis in Velcrypt is dus geen functie die je aanzet. Het is gewoon een tweede patroon dat je als lokkluis gebruikt. Je echte kluis en je lokkluis zien er precies hetzelfde uit en gedragen zich hetzelfde, omdat ze hetzelfde soort ding zijn. De pagina over verborgen kluizen legt het model uitgebreider uit.

Stap voor stap een geloofwaardige lokkluis maken

1. Kies een tweede patroon. Het moet de gewone regels volgen (één doorlopende lijn door minstens 6 stippen op het raster van 5×5, minstens één richtingsverandering). Zorg dat je het onder stress makkelijk terugweet, maar dat het in vorm en beginpunt verschilt van je echte patroon.
2. Teken het op het ontgrendelscherm. Velcrypt opent er een lege kluis voor. Verder hoef je niets in te stellen.
3. Geef hem een reden van bestaan. Vraag je af waarom iemand zoals jij aannemelijk een kluis zou gebruiken. Gangbare, geloofwaardige antwoorden: kopieën van identiteitsbewijzen en verzekeringspapieren, bonnetjes en garantiebewijzen, schermafbeeldingen van boekingen, cadeau-ideeën, een verrassing die je voorbereidt.
4. Vul hem met echte inhoud. Importeer een paar tientallen items, verdeeld over een paar albums, bijvoorbeeld „Documenten”, „Bonnetjes” en „Cadeau-ideeën”. Gebruik echt, onschuldig materiaal in plaats van willekeurige stockfoto's.
5. Houd hem levend. Voeg om de paar weken iets toe. Een lokkluis waarvan het nieuwste item een jaar oud is, ziet er verlaten uit, en dat roept de vraag op: „En waar bewaar je de recente dingen dan?”
6. Oefen beide patronen. Je moet de lokkluis zonder aarzelen kunnen tekenen terwijl iemand toekijkt, zonder per ongeluk aan je echte te beginnen.

Wat een lokkluis ongeloofwaardig maakt

• Hij is leeg. Een lege kluis doet vermoeden dat je met opzet de verkeerde hebt geopend.
• Hij is te onschuldig. Tien foto's van zonsondergangen in een kluisapp is vreemd. Licht privé-inhoud, zoals scans van identiteitsbewijzen, is natuurlijker.
• De omvang past niet bij het verhaal. Zeg je dat de kluis „een paar documenten” bevat, maar gebruikt de app volgens de iPhone-instellingen duidelijk veel opslag, dan kan een oplettend iemand dat opmerken. Velcrypt verbergt niet dat de app versleutelde gegevens op het apparaat bewaart.
• Je aarzelt. Een lange pauze voor het tekenen wekt meer argwaan dan welk detail in de app ook.

De grenzen van een lokkluis

Een lokkluis is een sociaal hulpmiddel met goede cryptografie erachter. Het is geen magie, en het is goed om helder te zijn over waar het ophoudt.

• Iemand die je je echte patroon zag tekenen, kan je echte kluis openen. Een lokkluis helpt daarna niet meer.
• Forensisch onderzoek van een in beslag genomen apparaat kan laten zien dat de app meer versleutelde gegevens bevat dan de lokkluis verklaart. Zonder het patroon zijn die gegevens niet te lezen, maar de conclusie kan zijn dat er meer bestaat.
• Je originelen elders. Staan de privéfoto's nog in je fotobibliotheek, iCloud of een chat, dan beschermt de lokkluis niets. Zie originelen verwijderen na het importeren.
• Aanhoudende dwang. Een lokkluis ontmijnt een moment. Het is geen plan voor een aanhoudend gewelddadige situatie; als dat jouw situatie is, zoek dan contact met hulpdiensten bij jou in de buurt.
• Juridische situaties. Ambtenaren misleiden kan in veel landen strafbaar zijn. Denk goed na voordat je een lokkluis bij autoriteiten gebruikt, en zie de gids over grensovergangen.

Lokkluis vs dwangpatroon

Een lokkluis opent een andere kluis en laat al het andere ongemoeid. Een dwangpatroon gaat een stap verder: het opent een kluis die je hebt gekozen en neemt tegelijk stilletjes de toegang tot de andere weg. In Velcrypt is het dwangpatroon een geplande Premium-functie die binnenkort beschikbaar komt. Tot die tijd dekt een goed onderhouden lokkluis de meeste alledaagse situaties, zoals een nieuwsgierige partner, een vriend die door je telefoon scrolt of een bemoeizuchtige collega.

Waar Velcrypt past

Velcrypt is zo ontworpen dat lokkluizen vanzelfsprekend zijn, niet achteraf aangeplakt: elk patroon is een eigen kluis, er is geen kluizenlijst, een onbekend patroon geeft geen foutmelding en er is geen Face ID waarmee iemand de vraag helemaal kan overslaan. Elke kluis wordt op je iPhone versleuteld met AES-256-GCM onder een eigen sleutel, dus de lokkluis en de echte kluis zijn even goed beschermd; het enige verschil is wat je erin stopt. Lees meer in het beveiligingsoverzicht.